سامانه پرسش و پاسخ تدبر در قرآن کریم - پرسش و پاسخ‌های اخیر در مسائل اعتقادی، تربیتی و اخلاقی

پاسخ داده شده:چگونگی شناسایی علت اتفاقات ناگوار

Tue, 27 Aug 2024 05:26:40 +0000

سلام علیکم

به طور کلی خوب است که انسان همیشه خودش را مورد بررسی قرار بدهد و تشخیص بدهد که اتفاقات زندگی‌اش می‌تواند ریشه در کدام افکار اخلاق یا رفتار او داشته باشد. این یک مقوله‌ای است که همیشه جاری و ساری است. اما از آن طرف هم هر مسئله‌ای که باعث بروز اتفاق‌ها باشد، باعث نمیشود که آن اتفاق حالت امتحانی و ابتلایی خودش را از دست بدهد؛ یعنی دو جنبه را باید با هم داشت: هم نگاه کنیم اگر در زندگی‌مان نقاط ضعفی داریم آنها را کم کنیم؛ هم اتفاقاتی را که در زندگی‌مان می‌افتد، به دید ابتلا نگاه کنیم و در آن‌ها نقش درست ایفا کنیم.

پاسخ داده شده:تفاوت زیاد زندگی افراد، با عدالت خداوند سازگار است؟

Tue, 19 Mar 2024 12:15:34 +0000

پاسخ اجمالی:
عدالت الهی صرفاً در دادن ثروت یا نعمت خلاصه نمی‌شود. این عدالت به معنای انتظار خداوند از هر کس بر اساس آنچه به او عطا کرده است، است. خداوند به قدر توان هر نفس از او انتظار دارد، و هر کسی باید پاسخگوی نعمت‌ها، امکانات، و موقعیت‌هایی باشد که به او داده شده. عدالت زمانی نقض می‌شود که از همه، بدون توجه به تفاوت‌ها، یکسان انتظار داشته باشیم. همچنین، هم فقر و هم ثروت می‌توانند ابتلایی از جانب خدا باشند، و در هر دو حالت، انسان‌ها در معرض ابتلا الهی هستند.

پاسخ تفصیلی:

نکته اول: برداشت ما از عدالت خداوند غالبا ناکافی و به معنای توزیع ثروت و و اعطای نعمت‌هاست. با این حال، مفهوم عدالت الهی بسیار عمیق‌تر است. عدالت خداوند به این معناست که خداوند از هر کسی به اندازه‌ای که به او داده، انتظار دارد. خداوند در قرآن کریم بیان داشته است که: لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا [بقرة:286] ، لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَا [طلاق: 7]خداوند هیچ نفسی را جز به وسعه و توانایی‌اش مکلف نمی‌سازد. عدالت آن است که از افراد با توجه به تفاوت‌هایشان مسئولیت‌پذیری متفاوتی طلب شود، نه اینکه از همگان بدون توجه به تفاوت‌های آنها توقع یکسان داشته باشیم.
نکته دوم: این است که فقر و ثروت هر دو می‌توانند به عنوان ابتلای الهی در نظر گرفته شوند. بر اساس سوره مبارکه فجر، خداوند برای آزمایش بندگان گاهی ثروت می‌دهد و گاهی از آنها می‌گیرد. چه بسیا آزمون به ثروت دشوارتر باشد زیرا ممکن است دیرتر موجب توجه و بازگشت انسان به خدا شود. این دیدگاه که تنها فقر به عنوان امتحان الهی دیده شود، ناقص است. در واقع، هر دو وضعیت باید به عنوان فرصت‌هایی برای رشد معنوی و اثبات پایبندی به ارزش‌های الهی دیده شوند.

پاسخ داده شده:اینکه امامان ما فرزند امام قبلی هستند، مانند سلطنت موروثی نیست؟

Tue, 19 Mar 2024 12:12:32 +0000

بسم الله الرحمن الرحیم

همونطور که اشاره کردید سلطنت موروثیه امامت هم موروثیه.

فرق این دو تا در اینه که سلطنت موروثیه اما حجت الهی نداره یعنی هیچ دلیلی از جانب خدا بر اینکه هر سلطانی اجازه داشته باشه فرزند خودش رو سلطان قرار بده برای مردم وجود نداره. پس موروثی بودن سلطنت امری باطله اما در خصوص امامت حجت الهی داریم و از جانب خدا دلیل داریم هم تو قرآن دلیل داریم.

در سوره مبارکه بقره جریان امامت فرزندان حضرت ابراهیم علیه السلام که وقتی خدا فرمود «انی جائلک للناس اماما» حضرت ابراهیم سوال کردن «و مِن ذریّتی؟» آیا از فرزندان منم کسی امام میشه؟ خدا فرمود «لا ینال عهدی الظالمین» (بقره: 124) عهد من یعنی امامت به ظالمان نمیرسه. یعنی اگر فرزندان تو ظالم نباشن بله اوناهم امام میشن. این دلیل قرآنی موروثی بودن امامته.

در روایات هم حدیث غدیر رو داریم که پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم فرمود خدا نور مرا در وجود علی علیه السلام قرار داد و در وجود فرزندان معصوم او قرار داد و تا امام دوازدهم این نور امتداد داره.

پس ما برای موروثی بودن امامت حجت الهی داریم و حقانیتش رو قبول داریم. حجت الهی ما هم قرآنه و هم روایاته اما برای موروثی بودن سلطنت حجت الهی نداریم پس اون رو باطل میدونیم .

پاسخ داده شده:در قیامت، چرا بدن مادی هم عذاب می‌شود؟

Tue, 19 Mar 2024 12:07:46 +0000

پاسخ اجمالی:
عذاب و پاداش هر دو جنبه‌های مادی دارند که نیازمند وجود یک جسم است. نفس با استفاده از این جسم عمل می‌کند و با استفاده از همین جسم جزا می‌شود.

پاسخ تفصیلی:
عذاب و پاداش هر دو جنبه‌های مادی دارند. این جنبه مادی نیازمند وجود یک جسم است. نفس با استفاده از این جسم عمل می‌کند و با استفاده از همین جسم جزا می‌شود، چه این جزا خوب باشد یا بد. اما آیا این جسم یک جسم جدید است یا نه، این موضوع بحث دیگری است که در مباحث کلامی و اعتقادی به آن پرداخته شده است.

پاسخ داده شده:اگر نفس یک موجود است، نفس لوامه و نفس اماره چیست؟

Tue, 19 Mar 2024 11:55:29 +0000

پاسخ اجمالی:
نفس لوامه و نفس اماره موجودات جداگانه‌ای نیستند، بلکه جنبه‌های مختلف نفس انسان را نشان می‌دهند. به عبارت دیگر، نفس انسان گاهی اوقات جنبه ملامت (لوامه) دارد و گاهی اوقات جنبه امر به خطا (اماره) دارد.

پاسخ تفصیلی:
نفس لوامه و نفس اماره موجودات جداگانه‌ای نیستند، بلکه جنبه‌های مختلف نفس انسان را نشان می‌دهند. به عبارت دیگر، نفس انسان گاهی اوقات جنبه ملامت (لوامه) دارد و گاهی اوقات جنبه امر به خطا (اماره) دارد. این جنبه‌ها نشان‌دهنده وجودهای متفاوت نیستند. به عنوان مثال، یک انسان می‌تواند در یک زمان خوشحال باشد و در زمان دیگری غمگین. این حالات متفاوت نشان‌دهنده وجود چند انسان نیست، بلکه جنبه‌های متفاوتی از یک انسان را نشان می‌دهند.

پاسخ داده شده:آیا نفس و روح یکی هستند؟

Tue, 19 Mar 2024 11:54:58 +0000

پاسخ اجمالی:
در قرآن، کلمات نفس و روح به معانی متفاوتی استفاده شده‌اند و یکی نیستند. اما وقتی به نفس انسان اشاره می‌شود، این به معنی شامل شدن جنبه روحانی او هم است.

پاسخ تفصیلی:
در استعمالات قرانی دو کلمه نفس و روح به یک معنا نیستند. در قرآن، کلمه روح در معانی متنوع و متفاوتی استفاده شده است. یکی از این معانی نفخت فیه من روحی است که به انسان اشاره دارد. اما در موارد دیگر، با تعبیر "روح الامین" در قرآن آمده است یا در بحث وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي که بیان می‌کند روح از امر خداوند است. یا تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ که در آن روح و نفس به صورت جداگانه آمده است. بنابراین، واژه‌های روح و نفس در قرآن کریم یکی نیستند. اما اگر سوال شما این باشد که آیا وقتی به نفس انسان اشاره می‌شود، آیا این به معنی شامل شدن جنبه روحانی او هم هست یا نه، پاسخ مثبت است.

پاسخ داده شده:شیطان را چه کسی گمراه کرد؟

Tue, 19 Mar 2024 11:54:28 +0000

پاسخ اجمالی:
ابلیس به دلیل داشتن اختیار، قادر به انجام کارهای نادرست بوده است. این امر نشان‌دهنده این است که برای نافرمانی الزاما نیازی به وجود یک شیطان وسوسه‌گر از بیرون نیست.

پاسخ تفصیلی:
وسوسه و انجام کارهای نادرست جزئی از امتحانات و اختیارات زندگی است. ابلیس نیز چون دارای اختیار بوده، قادر به انجام کارهای نادرست بوده است. انجام کار نادرست حتماً نشان‌دهنده وجود یک شیطان وسوسه‌گر از بیرون نیست. زمانی که انسان اختیار دارد که چه اطاعت کند یا نکند، یک طرف اطاعت و یک طرف عدم اطاعت وجود دارد. شیطان و ابلیس یک عامل خارجی هستند که می‌توانند به سمتی خاص دعوت کنند، همانطور که هدایت‌های الهی، انبیا، رسل و کتاب‌های مقدس به سمت دیگری دعوت می‌کنند. ابلیس یک عامل خارجی است که به یک سمت خاص دعوت می‌کند، اما این به معنی این نیست که حتماً باید او باشد تا کسی گناه کند.

پاسخ داده شده:چرا خدا به من کمک نمی‌کنه؟

Tue, 19 Mar 2024 11:49:13 +0000

سلام علیکم و رحمة الله

ایمانمون رو نباید وابسته به این مطلب بکنیم که خواسته‌هامون برآورده میشه یا نه. این مقدار برای ما روشنه که جهانی که می‌بینیم، این انسان که آفریده شد، این شب، این روز، بدن ما، روح ما، این‌ها آفریدگاری بسیار مدبر و سرپرستی داره که جهان را مدیریت می‌کند و تو این شکی نیست؛ اما تو اون قسمت خواسته‌ها باید به یه نکته‌ای توجه بکنیم اینه که به مجموعه صفاتی که خدای متعال برای خودش در قرآن بیان فرموده توجه بشه .

خدا تنها صفتش این نیست که من نشستم هرچی تو بخوای برآورده کنم ، ببینیم می‌خوایم اما نمی‌شه بعد بگیم چطور پس ایمان بیاریم.

خدای متعال ربه، ارحم الراحمینه، حکیمه، شنواست، بیناست، همه مصائب ما رو می‌بینه، دردهای واقعی ما رو می‌بینه، گذشته ما رو می‌دونه، صلاح ما رو می‌دونه، در اینکه وقتی از او می‌خوایم وقتی صداش می‌زنیم این صدا بلافاصله شنیده می‌شه و این درخواست به درگاهش می‌رسه شک و تردیدی نیست منتها خیلی وقت‌ها ممکنه که ما با توجه به علم ناقصمون با توجه به محدودیت‌هامون خواسته‌ای رو داریم مطرح می‌کنیم یا یک مسئله‌ای رو می‌بینیم که از ابعاد دیگرش غافلیم.

یه مثال کوتاه اگر بخوام بزنم مثل این می‌مونه که بچه شما داره با همه وجود با اشک و آه و ناله از شما یه خوراکی خاصی که براش ضرر داره اما دوسش داره و خیلی کیف می‌کنه و خوشحال میشه، درخواست می‌کنه اما به خاطر مریضی که داره یا به خاطر هر مسئله دیگری مضره براش آسیب می‌زنه آینده‌شو خراب می‌کنه چون دوسش دارید بغلش می‌کنید صداشو می‌شنوید اما اون چیزی که می‌خواد بهش نمیدید، چیزای دیگه‌ای بهش می‌دید، توجهات دیگری بهش می‌کنید. اون بچه باید ایمانش به مهربونی شما اگه بفهمه یه خورده بیشترم بشه، بگه می‌دونم که این پدر و مادر منو خیلی دوست دارن و از خودم به خودم خیلی دلسوزترن اما این رو هم می‌دونم که علمشون آگاهیشون حکمتشون صلاحدیدشون از من بسیار قوی‌تره برای اینکه به این مطلب ایمان بیارم کافیه به جنبه‌های دیگه زندگی چه چیزهایی بی‌کران و بی‌پایانی که خدا به ما داده اگر اون داده‌ها رو بخواید در نظر بگیرید نداده‌ها در کنارش هیچ‌اند. بله هممون تو زندگی دنیا با کمبودها و نواقصی دست و پنجه نرم می‌کنیم این حقیقت زندگی دنیاست کسی نیومده تو دنیا که بی درد و بی مسئله ایام سپری کنه اومدیم یک دوران موقتی تو این ظرف یعنی ظرف زندگی دنیا حضور پیدا کنیم و در دل این داشتن‌ها و نداشتن‌ها خودی نشون بدیم امتحان پس بدیم و بریم سراغ زندگی اصلیمون.

پاسخ داده شده:شهدا چگونه در زندگی دنیا عاری از ارتکاب گناه شده‌اند؟

Mon, 09 Oct 2023 16:20:56 +0000

سلام علیکم و رحمة الله

یک‌وقت منظور ما از شهادت، کشته شدن در میدان جنگ یا توسط دشمن است؛ خب به نظر نمی‌رسد که این حالت، چنین شروطی داشته باشد. ممکن است انسانی این شروط را نداشته باشد و در یک حادثۀ تروریستی توسط دشمن کشته شود و به اصطلاح ما هم به شهادت برسد؛ یا اینکه در میدان جنگ بر اثر بمباران کشته شود و به شهادت برسد درحالی‌که این شروطی را که شما فرمودید، نداشته باشد. به نظرم چنین شرطی وجود ندارد تا بگوییم اگر انسان چنین شروطی را نداشت، توسط دشمن کشته نخواهد شد.

اما یک‌وقت منظورمان از شهادت، رسیدن به مقام شهید است. شهید یعنی کسی که در روز قیامت، خداوند او را گواه قرار می‌دهد برای احتجاج دربارۀ بندگان دیگر؛ همان صدیقین که در سورۀ حدید (وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَٰئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ عِندَ رَبِّهِمْ - حدید: 19) از آن‌ها یاد شده است؛ یعنی کسی که به مقام «صِدّیق» می‌رسد، شهید است.

حال باید دید «صدّیق» به چه کسی گفته می‌شود. صدّیق کسی است که صدق ایمان خود را با عملش ثابت کرده است. این چطور ثابت می‌شود؟ حب دنیا از دل او رخت برکنده باشد؛ نمی‌گوییم به‌صورت مطلق؛ ولی در مسیر قطع تعلق از دنیا تلاش کرده؛ جهاد کرده؛ مال و جانش را در راه خدا انفاق کرده؛ یعنی در راه خدا از دادن مال و جان دریغ نکرده؛ چنین شخصی، طبق آنچه سوره مبارک حدید فرموده، به مقام صدیقین می‌رسد. حال، این فرد چه در راه خدا در میدان جنگ توسط دشمن کشته شود چه کشته نشود، شهید است.

بله؛ برای شهید شدن باید شهید بود؛ باید به مقام شهادت رسید. اگر تعبیر، این است، به نظرم صحیح است؛ به مقام شهید نمی‌توان رسید؛ الا با قطع تعلق از ذخارف دنیا و دریغ نکردن مال و جان در راه خدا.

پاسخ داده شده:انسان مؤمن و گناه

Mon, 09 Oct 2023 11:45:13 +0000

سلام علیکم و رحمة الله

این تعابیری که فرمودید که آیات و روایات به ما می‌دهد و دیدگاه آیات و روایات را به چند قسمت تقسیم کرده‌اید، آیا برای این آیات و روایات، مستندی هم دارید یا جمع‌بندی ذهنی‌تان است؟ این مسئله در پاسخ این سؤال اهمیت دارد.

پاسخ داده شده:تقاضای راهنمایی برای تقویت دین و حجاب دخترم

Sat, 08 Apr 2023 21:50:16 +0000

سلام علیکم و رحمة الله

تقید به امور مذهبی و احکام شریعت، بر پایۀ باورهای دینی اتفاق می‌افتد؛ باورهای دینی باید تقویت شود. مهم‌ترین منبع تقویت باورهای دینی، قرآن کریم است؛ و یکی از مهم‌ترین باورهایی که زیرساخت پایبندی به شریعت است، باور به معاد است. بنابراین بنده توصیه می‌کنم که زمینۀ آشنایی هرچه بیشتر فرزندتان را با قرآن کریم فراهم کنید تا با سوره‌های قرآن آشنا شود؛ به‌خصوص با مقولۀ معاد و سوره‌هایی که به حوزۀ معاد مربوط می‌شود. در این صورت ان‌شاءالله که خداوند آن زمینۀ تقید بیشتر به امور مذهبی را در وجود ایشان فعال‌تر خواهد کرد.

دعاگوی شما خواهیم بود ان‌شاءالله.

پاسخ داده شده:پاسخ به ادعای تناقضات فراوان در قرآن کریم

Mon, 19 Sep 2022 20:15:40 +0000

سلام علیکم و رحمة الله

ادعای تناقض دربارۀ قرآن کریم باید به‌صورت مصداقی مطرح و پاسخ دربارۀ همان مورد داده شود. اینکه کسی صرفاً ادعا کند که «من اهل مطالعه هستم و در قرآن تناقض دیده‌ام» کافی نیست و پاسخی یز نمی‌توان به آن داد و بیشتر یک مسئلۀ روانی به نظر می‌رسد تا علمی. اگر کسی سورۀ تحریم را خوانده و به تناقضی دست پیدا کرده است، آن تناقض را مطرح کند تا در صورت امکان بتوان به آن پاسخ داد.

پاسخ داده شده:چگونگی حفظ دین‌داری در برهه‌ی کنونی از دیدگاه قرآن کریم

Fri, 19 Aug 2022 12:25:36 +0000

سلام علیکم و رحمة الله

مستحضر هستید که این سؤال نیست و بیشتر، اظهار نظر گستردۀ سیاسی‌اجتماعی است و به نظر حقیر پاسخ آن نیز مستلزم نگارش یا گفتن مطالب فراوان از جهات مختلف است که در چارچوب این سامانه ممکن نیست.

بنده در خلال کلاس‌هایی که در تدریس سوره‌های مختلف دارم (در هیئت قرآن و ولایت یا در دورۀ شهید محلاتی و...) تقریباً هر هفته مطالب و نظراتی را که در حوزۀ مسائل اجتماعی دارم، مطرح می‌کنم. برخی از آن‌ها نیز به‌صورت جداگانه در سایت من بارگذاری می‌شود. اگر نظرات این حقیر مهم است، به نظرم می‌رسد این‌ها را دنبال بفرمایید. امیدوارم که مفید باشد.

در هر حال آرزو می‌کنیم خداوند بزرگ توفیق به‌روزی به ما و جامعه و حکومت ما عنایت کند و موانع رشد و پیشرفت و تکامل را برطرف فرماید؛ که این اتفاق جز به دست آحاد مردم نخواهد افتاد: «إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ» (رعد: 11) ؛ خداوند هیچ قومی را تغییر نمی‌دهد؛ مگر اینکه خود آحاد این قوم فرایند تغییر را مدیریت کنند. ان‌شاءالله که خداوند به همۀ ما این توفیق را عطا فرماید.

جلسات سورۀ مبارک آل‌عمران (هیئت قرآن و ولایت): اینجا
جلسات شهید محلاتی: اینجا (لینک به‌زودی اضافه می‌شود)
صفحۀ دیدگاه‌ها: اینجا

پاسخ داده شده:چگونگی جذب جوانان به انجام فریضه نماز

Sun, 29 May 2022 23:35:20 +0000

سلام علیکم

این مسئله نیاز به مشاورۀ دقیق خانوادگی دارد که باید با متخصص انجام شود. من نمی‌توانم بدون شناخت از شما و فرزندتان در این باره اظهار نظر دقیقی داشته باشم. آنچه بنده در این مجال می‌توانم تقدیمتان کنم، آان است که از این جوان محترم بخواهید که در سورۀ مبارک معارج تدبر کنند یا تدبر این سوره را گوش کنند:

http://alisaboohi.com/?p=8131

امیدوارم از این طریق شناخت دقیق‌تری از مفهوم و فلسفۀ نماز به‌دست بیاورند.

پاسخ داده شده:آیا شوخی با صوت قرآن کریم جایز است؟

Sun, 23 Jan 2022 23:56:18 +0000

همۀ ما خوب می‌دانیم که قرآن کریم، کتاب آسمانی، وحی الهی و مقدس است. هرچیزی هم که به قرآن کریم منسوب می‌شود، نوعی از قداست را با خود دارد؛ مثلاً جلد قرآن -با اینکه خودش قرآن نیست- احترام دارد؛ زیرا قرآن در میان این جلد واقع شده است. یکی از چیزهایی که احترام دارد، صوت و ترتیل و لحنی است که مخصوص قرآن کریم است؛ لذا خیلی سزاوار است که با این مواردی که به قرآن کریم مربوط می‌شود، شوخی نکنیم؛ چون ممکن است برای افراد، ذهنیتی ایجاد کند که باعث شوخی گرفتن اصل قرآن کریم شود.

ان‌شاءالله خداوند به همۀ ما توفیق حفظ حرمت قرآن و آنچه به قرآن عزیز منسوب می‌شود، عنایت بفرماید و بتوانیم در راه قرآن کریم ثایت‌قدم باشیم.

پاسخ داده شده:رابطۀ همدلی و صمیمیت میان والدین و فرزندان چگونه باید شکل بگیرد؟

Fri, 21 Jan 2022 22:19:47 +0000

مهم‌ترین مطلبی که به‌عنوان مطلب مبنایی در این مسئله به ذهن من می‌رسد، این است که ما در نسبت با فرزندانمان باید با «حس مالکیت» خداحافظی کنیم. پدر و مادری که نسبت به فرزند حس مالکیت دارند، به نظرم خیلی نمی‌توانند در تربیت او موفق باشند. منِ والد باید بپذیرم که او انسانی است که خداوند او را خلق کرده و من واسطۀ خلقت او بوده‌ام و باید به‌عنوان واسطه، وظیفۀ خود را نسبت به او انجام دهم. در هر صورت او انسان است و سرنوشت و عاقبت خود را انتخاب می‌کند. البته من باید نسبت به صلاح و فلاح او مشفق و نگران باشم؛ اما خیال نکنم که مالک او هستم. بسیاری از ما خواسته یا ناخواسته گرفتار حس مالکیت نسبت به فرزندان هستیم؛ به‌همین‌خاطر است که خیلی زود پایه‌های ارتباط صالح و سالم با فرزندانمان را از دست می‌دهیم؛ چون احساس مالکیت، مطابق واقعیت عالَم نیست. پدر و مادر، فرزند را «از خود» می‌دانند؛ اما فرزند، این «از پدر و مادر بودن» را شاید مانند پدر و مادر نتوانند لمس کند. لذا من فکر می‌کنم اگر به آن جنبه‌های وجودیِ شخصیِ استقلالی فرزندانمان (به‌خصوص در ردۀ سنی نوجوان و جوان) بیشتر توجه کنیم و بها دهیم و نقش دوست و راهنما و -در مواردی- هشداردهنده، با او داشته باشیم، ان‌شاءالله خیلی می‌توانیم موفق باشیم.

از خدا می‌خواهم همۀ پدرها و مادرها را در ارتباط با نوجوانان و جوانانشان موفق کند؛ بالاخص مؤمنان و شیعیان مولا علی علیه‌السلام را.